بیمه سهام، انقلاب نوظهور بازار سرمایه ایران

 بینا- در هفته های اخیر برخی صحبت ها در مورد بیمه سهام صورت گرفته است ، این نوع بیمه که به دو گونه قصد ورود در بورس را دارد عبارتند از « بیمه نوسانات قیمت سهام » و « ارزش مضاعف بورس ». این دو نوع بیمه که قرار است به صورت دو بیمه جداگانه وارد بورس شوند ، تاثیرات نه چندان اندکی را در بورس خواهند گذاشت .

به گفته مدیر عامل بیمه ایران : « ارزش مضاعف بورس یا طرح بیمه اعتبار سهامدار عبارتست از بیمه ای که در آن به دارندگان سهام بورس علاوه بر ارزش خرید و فروش معاملاتی که انجام می دهند ، اعتبار ارزشی نیز داده می شود و سهامدارانی که نیاز به پول دارند اما تمایلی به فروش ندارند به بانک های عامل که با بیمه ایران مراوده دارند گواهی ارایه می شود تا معادل درصدی از سهام بیمه گذاران به آن ها اعتبار پرداخت شود و شرکت بیمه تضمین میکند که اگر دارنده سهام پول خود را به این بانک ها نپردازد شرکت بیمه این منابع را تامین می کند.

نوع دوم بیمه سهام ، بیمه در مقابل نوسانات سهام است که البته اطلاعات چندانی در مورد نحوه اجرای آن توسط شرکت های بیمه متقاضی ارایه نشده است.

اکنون به بررسی اجمالی در مورد این دو نوع بیمه می پردازیم:

در مورد بیمه نوع اول که تقریباً روند کار مشخص است ، در این طرح شرکت بیمه اوراق سهام را به عنوان وثیقه می پذیرد و در قبال آن گواهی بیمه اعتباری برای دریافت وام و یا ضمانت نامه صادر می شود . در این نوع بیمه ، بیمه گذار همان سهام‌دار است. هدف از این نوع بیمه برقراری ثبات و آرامش نسبی در معاملات بورس و امنیت روانی و تشویق برای خرید سهام ، ارایه ارزش مضاعف برای سهام ، جلوگیری از صف فروش های سهام عنوان شده است . بیمه ای که سهام را به عنوان وثیقه می پذیرد و در قبالش وجه مورد نیاز سهامدار بورس را میپردازد(البته درصدی از ارزش سهام ) مانع خروج اجباری سهامدار از بورس خواهد شد ، البته شاید مانع ایجاد صف های فروش نشود ، چون صف فروش زمانی به وجود می آید که سهامداران از آینده آن سهم ناامید می شوند ، این بیمه بیشتر برای زمانی است که سهامداران نیاز به وجه دارند و در عین حال امیدوارند که قیمت سهام شان بالاتر برود .(معمولا برای سهامی که انتظار افزایش قیمت برود ، معمولاً صف فروش ایجاد نمی شود) بنابراین این بیمه بیشتر در زمان‌هایی که سهامداران احتیاج به وجه دارند (مانند اواخر تابستان یا ایام نزدیک به عید نوروز ) کاربرد دارد.

البته در زمان بسته بودن نماد یک سهم هنوز رویه‌ی خاصی اعلام نشده است اما اگر در زمان بسته بودن نماد یک سهم این امکان به سهامداران هنوز داده شود آن گاه چون امکان فروش سهم برای سهامداران وجود ندارد این نوع بیمه می تواند گزینه بسیار خوبی برای برداشت قسمتی از وجه بلوکه شده سهامدار باشد ، تا بتوان در زمانی که سهمی بسته است به سهامدار کمک کرد و به این طریق افراد بسیار زیادتری را برای فعالیت در بورس تشویق کرد چون بسته بودن سهم در بورس ایران همواره یکی از مشکلاتی است که باعث بلوکه شدن سرمایه فعالان است که از طریق بیمه کردن آنها می توان این مشکل را نیز تا حدی بر طرف کرد.البته موفقیت این طرح به عوامل مختلفی از قبیل میزان و طریقه محاسبه حق بیمه و میزان درصدی که توسط بانک عامل پرداخت می شود و .... بستگی دارد.

اما نوع دوم بیمه که عبارتست از بیمه نوسانات سهام که اگر هدف از انجام این نوع بیمه پوشش ریسک است باید عنوان کرد که بهترین روش برای پوشش ریسک سرمایه گذاری سهامداران از طریق معاملات آتی است . با توجه به ریسک بالای سرمایه گذاری در بازار سهام ، بیمه گذار ناچار خواهد بود مبلغ کلانی را بابت حق بیمه پرداخت کند که مطمئناً مطلوب او نخواهد بود و اگر چنین حق بیمه ای پرداخت نشود شرکت بیمه گر متضرر می شود. بنابراین به نظر می رسد که برای پوشش ریسک و ضرر کمتر از نوسان سهام ، از معاملات آتی سهام و دیگر گزینه ها استفاده شود ،زیرا در تمام دنیا برای پوشش ریسک ناشی از تغییر قیمت از معاملات آتی استفاده می شود و نه بیمه های نوسانات قیمت .

به امید آنکه روزی تمامی مشکلات بورس اوراق بهادار ایران حل شود و سرمایه گذاران با گزینه های مختلف حذف ریسک و امکانات بیشتر بتوانند با خیالی آسوده تر در آن سرمایه گذاری کنند.

*مهدی آزادواری (کارگزار بورس بیمه ایران)